Bretagne en de Bretonse havensteden

Bretagne is een schiereiland dat naar zee kijkt. De regio heeft havensteden aan drie kusten: Saint-Malo aan het Kanaal in het noorden, Brest aan de Iroisezee in het uiterste westen en Lorient en Concarneau aan de Atlantische Oceaan in het zuiden. De grote havenstad in het westen van Bretagne is Brest, de marinehaven van Frankrijk aan de Atlantische Oceaan.

Elke havenstad in Bretagne heeft een eigen karakter en daarop kies je je standplaats. Van alle regio’s van Frankrijk aan zee is Bretagne de streek waar de haven bepaalt wat je op een dag doet: de boot naar een eiland nemen, vis eten aan de kade of over de stadswallen wandelen.

De havensteden van Bretagne op een rij

Een Bretonse havenstad is marinehaven, kaperstad, vissershaven of zeilhaven, zelden alles tegelijk. De tabel laat per stad zien waar ze ligt en waarvoor je er komt.

Brest, de grote havenstad in het westen

Brest ligt in Finistère, de meest westelijke uitloper van Frankrijk. De haven ligt aan een beschutte baai, de rede van Brest.

Je neemt er de eerste stedelijke kabelbaan van Frankrijk naar de Ateliers des Capucins. In deze werkplaatsen, die de marine in de negentiende eeuw in gebruik nam, ligt nu de grootste overdekte hal van Europa, met uitzicht over de haven en de oceaan (bron: France.fr). Met kinderen ga je naar Océanopolis, het zeeaquarium van de stad.

Saint-Malo, kaperstad achter stadswallen

Saint-Malo ligt aan de Côte d’Émeraude en is omgeven door stadswallen waar je overheen wandelt (bron: France.fr). De stad draagt de bijnaam cité corsaire, kaperstad.

Bij eb loop je over het strand naar de eilandjes Grand Bé en Petit Bé. Let daarbij op het tij, want het water komt snel terug. Om de vier jaar start in november in deze haven de solozeilrace Route du Rhum.

Lorient en Concarneau aan de zuidkust

Lorient groeide als thuishaven van de handelscompagnie Compagnie des Indes. Tegenwoordig draait de stad om zeilen, met de Cité de la Voile Éric Tabarly als museum over de zeilsport. In augustus komt de Keltische wereld er samen op het Festival Interceltique.

Concarneau is een werkende vissershaven. In de haven ligt de Ville Close, het ommuurde oude stadsdeel met wallen waar je overheen loopt. In de zomer viert de stad het Festival des Filets Bleus.

Dinan en de kleine havens

Dinan ligt niet aan zee maar aan de Rance. Onder de middeleeuwse stad ligt een jachthaven, waar van april tot oktober rondvaarten over de rivier vertrekken (bron: Dinan-Cap Fréhel Tourisme). Via de steile Rue du Jerzual, met vakwerkhuizen aan weerszijden, loop je van de haven omhoog naar het centrum binnen de stadsmuren.

Heb je liever een kleine haven dan een stad, dan zijn er drie die je onthoudt. Doëlan ligt in een diepe inham aan de zuidkust, bewaakt door twee vuurtorens. Sauzon is een haven op het eiland Belle-Île-en-Mer. In Auray vormt Saint-Goustan een oude vissers- en handelshaven met een stenen brug en vakwerkhuizen.

De geschiedenis van Bretagne in het kort

Bretagne voelt anders dan de rest van Frankrijk omdat het eeuwenlang een eigen staat was. Na de komst van Britten uit het huidige Groot-Brittannië vanaf de vijfde eeuw ontstond in de negende eeuw eerst een kortstondig koninkrijk en daarna een hertogdom. Bretagne kreeg te maken met Vikingen in de negende en tiende eeuw en het hertogdom met het vorstenhuis Plantagenet in de twaalfde eeuw (bron: Bécédia, de encyclopedie van Bretagne Culture Diversité).

In 1491 trouwde hertogin Anne de Bretagne met de Franse koning Karel VIII, waardoor Bretagne en Frankrijk dezelfde vorst kregen. Anne stierf in 1514. In 1532 voegde koning Frans I het hertogdom met een edict definitief bij het koninkrijk. Bretagne hield daarbij eigen rechten, zoals een eigen parlement en instemming van de Bretonse Staten met nieuwe belastingen, tot die rechten in 1789 verdwenen (bron: Bécédia).

Dat verleden kom je onderweg tegen. In Rennes, de hoofdstad van de regio, staat het gebouw van het Parlement van Bretagne, dat nu een rechtbank is. Vannes was een van de residenties van de hertogen.

Veel ouder zijn de steenrijen van Carnac aan de zuidkust. Ze vormen het grootste megalithische geheel van dit type ter wereld (bron: Centre des monuments nationaux). Waarvoor de staande stenen dienden, weet niemand zeker.

Plaatsen en eilanden buiten de havens

Quimper is de historische hoofdstad van de streek Cornouaille. Je vindt er de kathedraal Saint-Corentin, een oude binnenstad met vakwerkhuizen en een traditie in faience, beschilderd aardewerk. In juli staat de stad in het teken van het Festival de Cornouaille, met Bretonse muziek, dans en klederdracht.

Aan de noordkust ligt de Côte de Granit Rose, waar je bij Ploumanac’h over het oude douanepad langs roze granietrotsen wandelt. In het westen eindigt het land bij de Pointe du Raz. Landinwaarts ligt het bos van Brocéliande, het decor van de verhalen over koning Arthur en Merlijn.

De Îles du Ponant zijn vijftien eilanden en eilandgroepen in het Kanaal en de Atlantische Oceaan, waarvan de meeste voor de Bretonse kust liggen (bron: Association des Îles du Ponant). Bretons zijn onder meer Bréhat, Ouessant, Groix en Belle-Île-en-Mer.

• Belle-Île-en-Mer is het grootste Bretonse eiland en ligt voor de kust van Quiberon; je verkent het goed op de fiets.
• Ouessant en Molène liggen in de Iroisezee, voor de kust bij Brest.
• Île aux Moines en Île d’Arz zijn de grootste eilanden in de Golf van Morbihan, de binnenzee bij Vannes.

Wat je regelt voor je reis naar Bretagne

Het weer slaat in Bretagne snel om, dus neem ook in de zomer een regenjas mee.

Houd rekening met het tij. Aan de noordkust, rond Saint-Malo, is het verschil tussen eb en vloed groot. Raadpleeg de getijdentabel, in het Frans horaires des marées, voordat je bij eb naar een eilandje loopt.

Met de auto rijd je via Normandië naar Bretagne; naar Brest in het uiterste westen rijd je daarna nog een flink stuk door. Controleer voor vertrek wat verplicht in de auto is en hoe tol betalen op de Franse snelwegen werkt. Wie niet wil rijden en kiest voor vliegen naar Frankrijk, rekent voor Bretagne op een overstap of een aansluitende treinreis.

De afstanden binnen de regio zijn groot, dus kies per kust één standplaats in plaats van elke dag heen en weer te rijden. Als standplaats kies je een vakantiehuis of een van de campings bij een haven, aan de noordkust of aan de zuidkust. Wandelaars volgen de GR34, het oude douanepad dat vrijwel de hele Bretonse kust volgt.

Een route langs de Bretonse kust

Wil je de havens in één reis zien, rijd dan de kust rond, tegen de klok in. Begin in Saint-Malo en neem één dag voor Dinan aan de Rance. Volg daarna de noordkust langs de Côte de Granit Rose naar Brest, waar je in het uiterste westen van Frankrijk bent.

Zak vanaf Brest via Quimper af naar Concarneau en Lorient. Sluit af bij de steenrijen van Carnac en de haven van Vannes aan de Golf van Morbihan. Heb je dagen over, plak er dan de buurregio aan vast: de Mont Saint-Michel ligt op 4 kilometer van Bretagne (bron: France.fr), net over de grens in Normandië.